Πέμπτη 23 Απριλίου 2026

Ἅη μου Γιώργη ῾φέντη μου, καλέ μου καβαλάρη... ~ (To δημοτικό τραγούδι του Αϊ-Γιώργη ) ~


❧ Το δημοτικό τραγούδι του Αϊ-Γιώργη ανήκει στα πιο γνωστά και αγαπημένα της ελληνικής παράδοσης, συνδυάζοντας τον θρύλο με τη λαϊκή πίστη. Μέσα από τη μορφή του Αγίου, προβάλλεται ο αγώνας του καλού απέναντι στο κακό, συμβολισμένος στη δρακοντοκτονία και τη σωτηρία της βασιλοπούλας. Θεωρείται ότι διασώζει αρχαία μυθολογικά μοτίβα, που μεταπλάστηκαν στη χριστιανική παράδοση και επιβίωσαν ιδιαίτερα στον χώρο της Καππαδοκίας.
Σώζεται σε πολλές τοπικές παραλλαγές. Παραθέτουμε την δωδεκανησιακή παραλλαγή.
____________

❝ Ἅη μου Γιώργη ῾φέντη μου, καλέ μου καβαλάρη,
ἁρματωμένε μὲ σπαθὶ καὶ μὲ χρουσὸν κοντάρι.
Ἄγγελος εἶσαι στὴ θωριά, ἅγιος στὴ θεότη,
παρακαλῶ σε βό᾿θα μου, καλέ μου στρατιώτη,
ἀπὸ τὸ ἄγριο θεριὸν καὶ δράκοντα μεγάλον,
ὅπου τοῦ παίρνασι ἄθρωπον καθὰ πορνὸν¹ καὶ ἄλλο.
Ἂ᾿ δὲ τοῦ παίρνασι ἄθρωπον καθὰ πορνὸν¹ στὴν ὧραν
νερόν δὲν ἔφηνεν νὰ πιεῖ κανένας μὲς στὴ χώρα.

Τὰ μπουλετιὰ² ἐρίξασι τίνος θέλουν νὰ τύχουν
κι ετύχασι ντὰ μπουλετιὰ πρὸς τὴν βασιλοπούλα.
Ἐτύχασι ντὰ μπουλετιὰ πρὸς τὴν βασιλοπούλα,
ὅπου τὴν εἶχε ἡ μάνα της μόνιαν³ κι ἀκριβοπούλα.

Ὁ βασιλιὰς σὰν τό ᾿μαθε πολὺ βαρὺν τοῦ ᾿φάνη.
Οὕλον τὸ βιός μου πᾶρτε το καὶ τὸ παιδί μου ἀφῆστε.
Λαὸς σηκώστη ἀρίφνητος⁴ στὸν βασιλιά καὶ πάει.
— Γιὰ δῶς μας τὸ παιδάκι σου γιὰ παίρνομε κι ἐσένα.
— Πᾶρτε την καὶ στολίστε την μ᾿ ἀτίμητα πετράδια,
μὲ ἀργυρὰ καὶ μὲ χρουσὰ κι οὕλο μαργαριτάρια.

Νύφη νὰ τήνε ντύσετε ὁ δράκος νὰ τὴ σκίσει
καὶ τ᾿ ὄμορφόν της τὸ κορμὶ νὰ τὸ γλυκομασήσει.
Στὰ μάρμαρα τοῦ πηγαδιοῦ ρίξαν τὴν ἁλεσίδα
κι ἐδέσαν τη τὴν ὄμορφη κι ἄτυχην κορασίδα.
Ὁ Ἅης Γιώργης τό ᾿μαθε καὶ θέλει νὰ τὴ σώσει
καὶ ᾿που τὸ ἄγριο θεριὸ νὰ τὴν ἐλευτερώσει.

Τὸ γρίβαν⁵ του ἐκαλλίκεψε⁶ καὶ πάει νὰ τὸν ποτίσει
καὶ στο νερὸν τοῦ πηγαδιοῦ ἐπή᾿ε νὰ καθίσει.
Γυρίζει ἡ κόρη τὸν θωρεῖ μὲ δακρυσμένο βλέμμα.
— Φύ᾿ε, τοῦ λέει, ᾿φέντη μου, γιατὶ θὰ φάει κι ἐσένα
ἐτοῦτο τ᾿ ἄγριο θεριὸν ὁποὺ θὰ φάει ἐμένα.

— Ἄφησ᾿ με, κόρη, ἄφησ᾿ με λιγάκι νὰ ξαπλώσω,
λιγάκι νὰ ξεκουραστῶ κι ἐγὼ ἔν᾿ νὰ σὲ γλιτώσω.
Ὁ ἅγιος κοιμήθηκε καὶ τὸ θεριὸ σιμώνει,
οὕλα τὰ ὅρη σείουνται, τὰ δέντρα ξεριζώνει.

— Σήκου, τοῦ λέει, ᾿φέντη μου, καὶ τὸ νερόν ἀφρίζει
κι ὁ δράκοντας τὰ δόντια του γιὰ μένα τ᾿ ἀκονίζει.
Σηκώθηκεν ὁ ἅγιος σὰν παραλοϊσμένος⁷
καὶ τὸ κοντάριν του ἕρπαξε ὡς ἦτο μαθημένος.

Μιὰ γκονταριὰν τοῦ τράβηξεν τοῦ δράκοντα στὸ στόμα
καὶ τὸ θεριόν κυλίστηκε χαμαὶ στῆς γῆς τὸ χῶμα.
— Σύρε, κόρη, στὸ σπίτι σου καὶ σύρε στοὺς γονεῖς σου
καὶ πές τως ποιός σοῦ γλίτωσε σήμερον τὴ ζωή σου.

Κι ἐπιλοάται⁸ ὁ βασιλὰς στὸν ἅγιο καὶ λέει:
— Χαλάλι σου τὰ πλούτη μου, χαλάλιν τὸ παιδί μου.
χαλάλιν κι ἡ κορώνα μου πού ᾿χω στὴν κεφαλή μου.
— Χαίρου τα καὶ τὰ πλούτη σου, χαίρου καὶ τὸ παιδί σου,
χαίρου καὶ τὴν κορώνα σου πού ᾿χεις στὴν κεφαλή σου.

— Γιὰ πέ μου, νέε ἔνδοξε, πῶς εἶναι τ᾿ ὄνομά σου,
γιὰ νὰ σοῦ κάμω χάρισμα νά ᾿ναι τῆς ἀρεσκειᾶς σου.
— Γεώργιο μὲ λέουσιν ᾿ποὺ τὴν Καππαδοκία.
Θέλεις νὰ κάμεις χάρισμα χτίσε μιὰν ἐκκλησία
καὶ πιάσε καὶ ζωγράφισε Χριστὸν καὶ Πανα᾿ία.
Καὶ στὴ δεξιά της τὴ μεριὰ βάλ᾿ ἕνα καβαλάρη,
ἁρματωμένο μὲ σπαθὶ καὶ μ᾿ ἀργυρὸν κοντάρι❞.
---
Γλωσσάρι
______________
¹ πορνὸν = πουρνό (πρωί)
² μπουλετιὰ = κλήρος
³ μόνια = μοναχοπαίδι
⁴ ἀρίφνητος = αμέτρητος
⁵ γρίβας = άλογο
⁶ ἐκαλλίκεψε = καβαλίκευσε
⁷ παραλοϊσμένος = παραλογισμένος, μανιασμένος (εκτός εαυτού)
⁸ ἐπιλοάται = λέει

Ο «Καππαδόκης» Άγιος Γεώργιος


Οι Τούρκοι αναστηλώνουν εκκλησία.Θέλουν να ξαναζωντανέψουν ελληνικό χωριό

Στην καρδιά της Καππαδοκίας, εκεί όπου οι πέτρες έχουν σμιλευτεί από τον άνεμο και τον χρόνο. Η μικρή εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο χωριό Γκιουλελέζ της περιοχής Γεσίλ – Χισάρ, κοντά στην Καισάρεια ετοιμάζεται να ξαναζωντανέψει μέσα από ένα φιλόδοξο έργο αποκατάστασης . Σκαλισμένη μέσα στο βράχο , όπως πολλές άλλες της Καππαδοκίας, χρονολογείται πιθανότατα στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες. Οι τοιχογραφίες της εκκλησίας, που απεικονίζουν σκηνές από τη ζωή και τα θαύματα του Αγίου Γεωργίου, φέρουν τα σημάδια της φθοράς, αλλά και της βαθιάς ευλάβειας που τη συνόδευσε μέσα στους αιώνες. Σήμερα ομάδες συντηρητών και αρχαιολόγων εργάζονται για να διασώσουν κάθε πινελιά χρώματος και κάθε ίχνος ιστορίας.

Το χωριό του Αγίου
Κατά τα αγιολόγια ο πατέρας του Γεωργίου ανήκε σε πλούσια και σημαντική γενιά της Καππαδοκίας. Σύμφωνα με την παράδοση, γεννήθηκε στο Γκιουζελέζ – σε παλαιό χειρόγραφο αναφέρεται η Γεωργία, της οποίας είναι προστάτης. Η περιοχή γύρω από το συγκεκριμένο χωριό είναι γεμάτη ίχνη από παλαιούς χριστιανικούς οικισμούς και εκκλησίες , σπηλαιώδεις κατοικίες και μοναστήρια που θυμίζουν τη χρυσή εποχή του πρώιμου Χριστιανισμού στην Καππαδοκία. Οι «νεραϊδοκαμινάδες», όπως ονομάζονται οι εντυπωσιακοί βραχώδεις σχηματισμοί, πλαισιώνουν το χτιστό ναό .

Η αναγέννηση του μνημείου
Το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας έχει αναλάβει την αποκατάσταση, με στόχο τη δημιουργία ενός νέου προορισμού πολιτιστικού τουρισμού. Όπως αναγγέλλει ο Ομέρ Τοσούν, πρόεδρος της Ένωσης Επενδυτών Τουρισμού της Καππαδοκίας, η εκκλησία θα λειτουργήσει «ως τόπος σεβασμού και περισυλλογής» .
Ο Άγιος Γεώργιος τιμάται και από την Ορθόδοξη και από την Καθολική Εκκλησία , και είναι ο προστάτης της Αγγλίας, της Μόσχας και της Βραζιλίας. Ο Ομέρ Τοσούν διηγείται με συγκίνηση πως ένας γνωστός Βραζιλιάνος σκηνοθέτης ζήτησε να γνωρίσει το «χωριό του Καππαδόκη Αγίου». Όταν αντίκρισε την αγιογραφία του, δάκρυσε. «Είναι απίστευτο να στέκεσαι εκεί, που γεννήθηκε ένας άγιος που ενώνει την Ανατολή και τη Δύση», είπε.

Η ευρύτερη περιοχή
Σε κοντινή απόσταση βρίσκονται η Ποταμιά, ένα αμιγώς ελληνικό χωριό. Εκεί υπάρχει μια πρωτοχριστιανική μεγάλη, αλλά ερειπωμένη εκκλησία του Αγίου και μια άλλη νεότερη του 1870, που λειτουργούσε ως το 1923-24, μέχρι την ανταλλαγή. Σήμερα είναι τζαμί. Τα ελληνικά εγκαταλελειμμένα πέτρινα σπίτια και το παλιό δημοτικό σχολείο του 1913 αναμένεται να ενταχθούν στο αναστηλωτικό πρόγραμμα. Οι τοπικές αρχές σχεδιάζουν να μετατρέψουν τα ιστορικά αυτά κτήρια σε πολιτιστικούς χώρους και ξενώνες, δίνοντας νέα πνοή στον τόπο.

Πηγή: Η Ναυτεμπορική 31.10.2025
Βιβλιογραφία: Άρθρο από το περιοδικό «Βιθυνιακά Χρονικά». Έτος ΙΕ΄, Τεύχος 55, Απρίλιος – Ιούνιος 2026, σελ. 12
Από το Αρχείο της Βιβλιοθήκης της ΕΣΤΙΑΣ Ν. Σμύρνης

ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ, ΣΤΙΣ ΕΙΚΟΣΙΤΡΕΙΣ Τ' ΑΠΡΙΛΗ !!!

Ν. Γκάτσου-Μ. Χατζιδάκη


Στις εικοσιτρείς τ' Απρίλη
δυο κοπέλες τού χωριού
πήγαν κι άναψαν καντήλι
στο ξωκλήσι τ' Αη- Γιωργιού.

Και την Κυριακή το δείλι
με πεσμένα τα φτερά
ξαναφάνηκαν οι φίλοι
παίζοντας τον ταμπουρά.

Σπίτι μου, σπιτάκι μου,
φτωχοκαλυβάκι μου,
τραγουδούσανε οι φίλοι
με χαμόγελο στα χείλη.

Σπίτι μου, σπιτάκι μου,
φτωχοκαλυβάκι μου,
τραγουδάνε, τραγουδάνε
και στην εκκλησιά τραβάνε.

Στις εικοσιτρείς τ' Απρίλη
όλες οι νοικοκυρές
βγήκανε στο παραθύρι
για να δουν διπλές χαρές.

Τέτοια η ζωή μάς δίνει
κι άλλα μεγαλύτερα
κι έζησαν καλά εκείνοι
μα κι εμείς καλύτερα.
....................................................................
Υγ :
Οι παραπάνω θεσπέσιοι στίχοι τού Νίκου Γκάτσου
ανακαλούν έναν κόσμο όπου η ζωή δεν μετριέται με όρους παραγωγικότητας, άγχους ή κοινωνικής επίδοσης, αλλά με όρους εμπειρίας,κοινότητας και υπέρβασης.
Με αφορμή τη φαινομενικά απλή σκηνή ενός χωριού, ο ποιητικός λόγος υψώνει ένα άπειρο σύμπαν αξιών,που αντιμάχεται, σιωπηλά,πότε τη σύγχρονη συνθήκη τής ψυχικής φθοράς
και πότε την κάθε έκφραση ανθρώπινης φιλαυτίας, ναρκισσισμού και ματαιότητας.
Στο κέντρο αυτής τής ποιητικής πραγματικότητα εντοπίζεται, πρωταγωνιστικά,το ξωκλήσι τού Αη-Γιώργη.
Ένα σημείο συνάντησης του ανθρώπου με την έννοια του ιερού μέσα στην ίδια την ιερότητα της φύσης.
Τόσο μικροσκοπικό το ξωκλήσι του Γκάτσου,και συνάμα τόσο δυσθεώρητο και πελώριο,αφού καταφέρνει να μετατρέπεται σε καταφώτεινη αφετηρία διαπόρθμευσης από τη βασανοφόρο γη προς τον ξέγνοιαστο καβαλάρη
και αρχηγέτη ουρανό.
Κι εντός αυτού τού ποιητικού πλαισίου,ιδού και η πράξη ανάμματος του καντηλιού να αποκτά βαθύ συμβολικό βάρος,ξεφεύγοντας κατά πολύ
από μία τυπική,θρησκευτική χειρονομία.
Στα σπλάχνα αυτής τής λιλιπούτειας φλόγας η στεντόρεια πράξη τιμής και μνήμης.
Η απόδοση ιερής ευγνωμοσύνης προς έναν γλυκύτατο κι αξιαγάπητο άγιο που, μέσα από τον μαρτυρικό του βίο,κατάφερε όχι μόνο να υπερβεί την ιστορικότητα και να ενταχθεί στο υπέρλογο πεδίοτής ατραυμάτιστης κι ατρόμακτης αιωνιότητας,αλλά και να εκσφενδονίζει, διαιώνια, στην έντιμη καρδιά βέλη ευαισθησίας,βέλη εγρήγορσης,βέλη αγιομιμητισμού.

Διότι ο Αη - Γιώργης, ο Άη - Γιώργης μας,ο δρακοκτόνος πάνω στο άλογό του,στα σίγουρα, δεν είναι μόνο η γνωστή σε όλους μας εικονογραφική παράσταση.

Πρόκειται για την απόλυτη ενσάρκωση της νίκης τού πνευματικού ( μας ) αγώνα μπροστά στις δυνάμεις τής φθοράς,στους μηχανισμούς τής καταπίεσης,στα δίκτυα τού σκότους.
Σε μια ταυτόχρονη δράση ανάγνωσης,ιδιαίτερη σημασία έχει
και η παρουσία τής κοινότητας των φίλων, οι οποίοι παίζουν μουσική
μέσα στους υπέροχους αυτούς στίχους.
Ο ταμπουράς, τα τραγούδια,και η συλλογική συμμετοχή συγκροτούν το ανεκτίμητο κάδρο μιας βαθιάς ανθρωπολογικής πράξης επανασύνδεσης.
Μέσα από την ψυχαγωγική και όχι διασκεδαστική μουσική,
οι άνθρωποι ξεδιψούν την ψυχή τουςμε τα αθάνατα ύδατα της ποίησης,
"ξαναβγάζοντας τα φτερά τους ",
δηλαδή, ανακτώντας είτε τη χαμένη τους εσωτερική γαλήνη, είτε την ελπίδα τους,είτε το Μεγάλο τους Όνειρο.
Σε αντίθεση με τον σύγχρονο καταθλιπτικό κόσμο τής απομόνωσης και της ατομικότητας,εδώ η ύπαρξη καταξιώνεται και πραγματώνεται μόνο στην κεντρική σκηνή τής παρηγορητικής συνάντησης και στη βαθιά θέρμη τής συλλογικότητας.

Επιπλέον, η επαναλαμβανόμενη φράση του ρεφρέν«Σπίτι μου, σπιτάκι μου,φτωχοκαλυβάκι μου» που εννοείται πως δεν τοποθετείται τυχαία από τον μεγάλο μας ποιητή,χρησιμοποιείται από εκείνον όχι ασφαλώς για να δηλωθεί η φτώχεια με την υλική έννοια,μα για να αναδειχθεί και να επιδιωχθεί ο αμύθητος πλούτος,τής εσωτερικής πληρότητας,της πνευματικής ευτυχίας,και βεβαίως, των ανθρώπινων,ακριβών συναισθημάτων.

Απέναντι στην άνευ προηγουμένου σύγχρονη φτώχια τής αυτοπροβολής, της κατανάλωσης και της κοινωνικής αλαζονείας, ο Γκάτσος προτείνει αναμφισβήτητα έναν κόσμο όπου η ανυπολόγιστη χαρά
γεννιέται από τα τόσο απλά, αλλά σε καμία περίπτωση απλοϊκά πράγματα:
τη Φύση,τη Φιλία,τη Μουσική,την Πίστη,τη Συνύπαρξη.
Με άλλα λόγια, το άνω ποίημα δε γράφτηκε με σκοπό την αναπόληση
ενός «παλιού καλού κόσμου».
Όπως κάθε ποίημα του Γκάτσου έτσι και το συγκεκριμένο δημιουργήθηκε για να λειτουργεί,σε διαχρονικό επίπεδο,ως μια διαρκής υπενθύμιση προς όλους μας,ότι αυτός ο κόσμος μπορεί να ξαναβρεθεί — όχι ως αναπαράσταση, αλλά ως τρόπος ύπαρξης.
Με την πιο εγκάρδια ευχή να ασπαστούμε όλοι μας αυτόν τον κόσμο των θαυμάτων που τόσο εξαίσια περιγράφει η ποιητική πνοή τού μεγάλου μας ποιητή.
Τούτος ο κόσμος υπομονετικά κι αγαπητικά περιμένει τον καθένα μας,
και μάς καλεί για να προσφέρει, απλόχερα,τα αξόδευτα χάδια του
μέσα από το αστείρευτο φιλόστοργο τής θεϊκής τού αγκάλης.
Πανέμορφοι άνθρωποι,έτη αιώνια κι ευλογημένα στις εορτάζουσες και εορτάζοντες.
ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ !!!

Η Πολεμική Σημαία του Ηρωϊκού 5ου Συντάγματος Πεζικού


Στη φωτογραφία είναι η Πολεμική Σημαία του Ηρωϊκού 5ου Συντάγματος Πεζικού. Η αντίσταση του στο 731 Ύψωμα καθόρισε την Νίκη του Ελληνο-Ιταλικού Πολέμου.
Έχει γραφεί στην Ιστορία, ως η σύγχρονη Μάχη των Θερμοπυλών.
Η Σημαία αυτή φυλάσσεται στο Πολεμικό Μουσείο της Σχολής Μονίμων Υπαξιωματικών, στα Τρίκαλα.

Το ερημικό εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου στο ακρωτήριο Πάπας της Ικαρίας.


Το ερημικό και απρόσιτο εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου στο ακρωτήριο Πάπας της Ικαρίας. Τον χειμώνα σκεπάζεται από τα κύματα...
( φωτογραφία Έκτορας Γασπαράτος )

Στον Άη Γιώργη τον Ποτηρά ή Αντιφωνητή!


Ψηλά, εκεί στην κορυφή του πέμπτου λόφου, στον Άη Γιώργη τον Ποτηρά ή Αντιφωνητή!
Σήμερα τιμούμε όχι μόνο τη μνήμη του Αγίου που γιορτάζει, αλλά και την επίμονη παρουσία μιας ρωμαίικης εκκλησίας μέσα στην καρδιά της "Μικρής Τεχεράνης", στη συνοικία Τσιαρσιάμπα (Çarşamba).
Ο Άγιος Γεώργιος Ποτηράς ήταν η πιο λαϊκή ενορία του Φαναρίου. Το όνομα Ποτηράς το χρωστάει στον Μεγάλο Λογοθέτη Γεώργιο Ποτηρά, ενώ η ονομασία Αντιφωνητής διασώζει την ανάμνηση ενός θαύματος κατά το οποίο η εικόνα του Χριστού "αντιφώνησε", σώζοντας έναν χριστιανό από άδικη κατηγορία.


Ο ναός είναι εντυπωσιακή σε μέγεθος, τρίκλιτη, ξυλόστεγη βασιλική, κτίσμα κομψό του 1830, λιθόκτιστο, με καμπαναριό σιδερένιο κι᾽ έναν πολύ ωραίο πρόναο. Περιβάλλεται από μεγάλη, όμορφη αυλή που περιλαμβάνει διάφορα κτίσματα, ανάμεσά τους και δύο σχολεία για τα παιδιά της ενορίας, κατά τον κλασικό τρόπο των ρωμαίικων ενοριών. Βρίσκεται σε καλή κατάσταση γιατί στα 1998 ανακαινίστηκε από τους αδελφούς Ελματζίογλου.
Η διεύθυνση:
Balat, Murat Molla Sokaǧi No:39, 34087 Fatih
Γύρω από το ναό σφύζει η διαβόητη αδελφότητα Ισμαήλ Αγά