Ἅη μου Γιώργη ῾φέντη μου, καλέ μου καβαλάρη... ~ (To δημοτικό τραγούδι του Αϊ-Γιώργη ) ~

❧ Το δημοτικό τραγούδι του Αϊ-Γιώργη ανήκει στα πιο γνωστά και αγαπημένα της ελληνικής παράδοσης, συνδυάζοντας τον θρύλο με τη λαϊκή πίστη. Μέσα από τη μορφή του Αγίου, προβάλλεται ο αγώνας του καλού απέναντι στο κακό, συμβολισμένος στη δρακοντοκτονία και τη σωτηρία της βασιλοπούλας. Θεωρείται ότι διασώζει αρχαία μυθολογικά μοτίβα, που μεταπλάστηκαν στη χριστιανική παράδοση και επιβίωσαν ιδιαίτερα στον χώρο της Καππαδοκίας.
Σώζεται σε πολλές τοπικές παραλλαγές. Παραθέτουμε την δωδεκανησιακή παραλλαγή.
____________

❝ Ἅη μου Γιώργη ῾φέντη μου, καλέ μου καβαλάρη,
ἁρματωμένε μὲ σπαθὶ καὶ μὲ χρουσὸν κοντάρι.
Ἄγγελος εἶσαι στὴ θωριά, ἅγιος στὴ θεότη,
παρακαλῶ σε βό᾿θα μου, καλέ μου στρατιώτη,
ἀπὸ τὸ ἄγριο θεριὸν καὶ δράκοντα μεγάλον,
ὅπου τοῦ παίρνασι ἄθρωπον καθὰ πορνὸν¹ καὶ ἄλλο.
Ἂ᾿ δὲ τοῦ παίρνασι ἄθρωπον καθὰ πορνὸν¹ στὴν ὧραν
νερόν δὲν ἔφηνεν νὰ πιεῖ κανένας μὲς στὴ χώρα.

Τὰ μπουλετιὰ² ἐρίξασι τίνος θέλουν νὰ τύχουν
κι ετύχασι ντὰ μπουλετιὰ πρὸς τὴν βασιλοπούλα.
Ἐτύχασι ντὰ μπουλετιὰ πρὸς τὴν βασιλοπούλα,
ὅπου τὴν εἶχε ἡ μάνα της μόνιαν³ κι ἀκριβοπούλα.

Ὁ βασιλιὰς σὰν τό ᾿μαθε πολὺ βαρὺν τοῦ ᾿φάνη.
Οὕλον τὸ βιός μου πᾶρτε το καὶ τὸ παιδί μου ἀφῆστε.
Λαὸς σηκώστη ἀρίφνητος⁴ στὸν βασιλιά καὶ πάει.
— Γιὰ δῶς μας τὸ παιδάκι σου γιὰ παίρνομε κι ἐσένα.
— Πᾶρτε την καὶ στολίστε την μ᾿ ἀτίμητα πετράδια,
μὲ ἀργυρὰ καὶ μὲ χρουσὰ κι οὕλο μαργαριτάρια.

Νύφη νὰ τήνε ντύσετε ὁ δράκος νὰ τὴ σκίσει
καὶ τ᾿ ὄμορφόν της τὸ κορμὶ νὰ τὸ γλυκομασήσει.
Στὰ μάρμαρα τοῦ πηγαδιοῦ ρίξαν τὴν ἁλεσίδα
κι ἐδέσαν τη τὴν ὄμορφη κι ἄτυχην κορασίδα.
Ὁ Ἅης Γιώργης τό ᾿μαθε καὶ θέλει νὰ τὴ σώσει
καὶ ᾿που τὸ ἄγριο θεριὸ νὰ τὴν ἐλευτερώσει.

Τὸ γρίβαν⁵ του ἐκαλλίκεψε⁶ καὶ πάει νὰ τὸν ποτίσει
καὶ στο νερὸν τοῦ πηγαδιοῦ ἐπή᾿ε νὰ καθίσει.
Γυρίζει ἡ κόρη τὸν θωρεῖ μὲ δακρυσμένο βλέμμα.
— Φύ᾿ε, τοῦ λέει, ᾿φέντη μου, γιατὶ θὰ φάει κι ἐσένα
ἐτοῦτο τ᾿ ἄγριο θεριὸν ὁποὺ θὰ φάει ἐμένα.

— Ἄφησ᾿ με, κόρη, ἄφησ᾿ με λιγάκι νὰ ξαπλώσω,
λιγάκι νὰ ξεκουραστῶ κι ἐγὼ ἔν᾿ νὰ σὲ γλιτώσω.
Ὁ ἅγιος κοιμήθηκε καὶ τὸ θεριὸ σιμώνει,
οὕλα τὰ ὅρη σείουνται, τὰ δέντρα ξεριζώνει.

— Σήκου, τοῦ λέει, ᾿φέντη μου, καὶ τὸ νερόν ἀφρίζει
κι ὁ δράκοντας τὰ δόντια του γιὰ μένα τ᾿ ἀκονίζει.
Σηκώθηκεν ὁ ἅγιος σὰν παραλοϊσμένος⁷
καὶ τὸ κοντάριν του ἕρπαξε ὡς ἦτο μαθημένος.

Μιὰ γκονταριὰν τοῦ τράβηξεν τοῦ δράκοντα στὸ στόμα
καὶ τὸ θεριόν κυλίστηκε χαμαὶ στῆς γῆς τὸ χῶμα.
— Σύρε, κόρη, στὸ σπίτι σου καὶ σύρε στοὺς γονεῖς σου
καὶ πές τως ποιός σοῦ γλίτωσε σήμερον τὴ ζωή σου.

Κι ἐπιλοάται⁸ ὁ βασιλὰς στὸν ἅγιο καὶ λέει:
— Χαλάλι σου τὰ πλούτη μου, χαλάλιν τὸ παιδί μου.
χαλάλιν κι ἡ κορώνα μου πού ᾿χω στὴν κεφαλή μου.
— Χαίρου τα καὶ τὰ πλούτη σου, χαίρου καὶ τὸ παιδί σου,
χαίρου καὶ τὴν κορώνα σου πού ᾿χεις στὴν κεφαλή σου.

— Γιὰ πέ μου, νέε ἔνδοξε, πῶς εἶναι τ᾿ ὄνομά σου,
γιὰ νὰ σοῦ κάμω χάρισμα νά ᾿ναι τῆς ἀρεσκειᾶς σου.
— Γεώργιο μὲ λέουσιν ᾿ποὺ τὴν Καππαδοκία.
Θέλεις νὰ κάμεις χάρισμα χτίσε μιὰν ἐκκλησία
καὶ πιάσε καὶ ζωγράφισε Χριστὸν καὶ Πανα᾿ία.
Καὶ στὴ δεξιά της τὴ μεριὰ βάλ᾿ ἕνα καβαλάρη,
ἁρματωμένο μὲ σπαθὶ καὶ μ᾿ ἀργυρὸν κοντάρι❞.
---
Γλωσσάρι
______________
¹ πορνὸν = πουρνό (πρωί)
² μπουλετιὰ = κλήρος
³ μόνια = μοναχοπαίδι
⁴ ἀρίφνητος = αμέτρητος
⁵ γρίβας = άλογο
⁶ ἐκαλλίκεψε = καβαλίκευσε
⁷ παραλοϊσμένος = παραλογισμένος, μανιασμένος (εκτός εαυτού)
⁸ ἐπιλοάται = λέει

Κέντρο Λεξικολογίας - γλώσσα, λέξεις, λεξικά